به گزارش «راهبرد معاصر»؛ به باور تحلیلگران، پیمان دفاعی اخیر بین ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان نه تنها نویدبخش اتحاد امنیتی جدید و قوی است، بلکه گویای مشارکت چندبعدی نیز هست که میتواند به ایجاد فرصتهای اقتصادی و سرمایهگذاری جدید در سراسر منطقه کمک کند.
توافقنامه امضا شده در واقع فراتر از توافق دفاعی است، زیرا مزایای اقتصادی بسیاری در آینده خواهد داشت
سه کشور یادشده که در گذشته نیز روابط دفاعی مستحکمی داشتهاند، در شهر مکه این توافقنامه را امضا و تصریح کردند، حمله به یکی از آنها، به معنای حمله به همه طرفها به شمار میرود.
هرچند «توافقنامه دفاع مشترک مکه» با هدف تقویت بازدارندگی جمعی در برابر هرگونه حمله منعقد شده است، اما صرفاً به معنای تعهد دفاع جمعی تلقی نمیشود، بلکه گامی در راستای نزدیکی بیشتر آنکارا، ریاض و اسلامآباد است.
سالهای اخیر، همکاریهای دفاعی آنکارا با هر دو کشور تقویت شده است. سال ۲۰۲۳، ریاض در قالب بزرگترین قرارداد صادرات دفاعی آنکارا، با خرید پهپادهای این کشور موافقت کرد. همچنین، ترکیه و پاکستان همکاریهای دفاعی خود را به وسیله پروژههای دریایی، آموزش نظامی و سایر برنامههای مشترک گسترش دادهاند. سال ۲۰۱۸، این دو کشور پروژه «MILGEM» را ایجاد کردند تا چهار ناوچه سبک به نیروی دریایی پاکستان تحویل داده شود که دو فروند از آن در ترکیه ساخته و پیش تر وارد این نیرو شده بود.
البته، پیمان مکه نه تنها در حوزه امنیتی، بلکه از نظر اقتصادی، انرژی و تجارت نیز ظرفیت قابل توجهی دارد. تداوم درگیری بین ایالات متحده و ایران که عبور کشتیها از تنگه راهبردی هرمز را متوقف کرده ، افزایش تنشهای اخیر در دریای سرخ، نیاز به مسیرهای انرژی جایگزین را تقویت و ترکیه خود را به عنوان قدرت بالقوه معرفی کرده است.
در این راستا، آنکارا از گسترش خط لوله نفت عراق به جنوب حمایت و اعلام کرده است که به دلیل قراردادها و گسترش مشارکتهای نفت و گاز در مناطق مختلف، میتواند به عنوان هاب منطقه تبدیل شود.
به باور زکریا شاهین، تحلیلگر ترک، «توافقنامه امضا شده در واقع فراتر از توافق دفاعی است، زیرا مزایای اقتصادی بسیاری در آینده خواهد داشت. معتقدم این توافق تأثیرات بسیار مهمی خواهد داشت، به ویژه که ترکیه، پاکستان و عربستان سعودی کشورهای قدرتمندی در منطقه هستند و تأثیر بازدارندگی دارند» .
وی افزود: هنگام ارزیابی این توافق، باید منافع اقتصادی و جریان درآمد بالقوهای پس از توافق دفاعی مکه را جداگانه در نظر گرفت. همچنین، پیشبینی میکنم با توجه به ترافیک کنونی در تنگه هرمز، سایر کشورهای خلیج فارس احتمالاً در آینده به این توافق سهجانبه بپیوندند.
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه نیز گفت، مصر احتمالاً به این پیمان بپیوندد. شاهین عنوان کرد: این توافق راهبردی میتواند به پیمان جدید خلیج فارس منجر شود. این موضوع به معنای تقویت روابط تجاری نیز خواهد بود و یکی از قویترین حوزههای ترکیه، صنعت دفاعی است. زیرا ترکیه در موقعیتی قرار دارد که میتواند فناوری را منتقل و مشارکت در صنعت دفاعی ایجاد کند.
ترکیه با فناوری پیشرفته و تخصص دفاعی خود، یازدهمین صادرکننده بزرگ سلاح جهان است و براساس برآوردها، به زودی به جمع ۱۰ کشور برتر جهان خواهد پیوست.
اما جدا از ظرفیت دفاعی، ترکیه روابط تجاری پایداری با کشورهای خلیج فارس دارد. همچنین، هدف آنکارا افزایش بیشتر حجم تجارت دوجانبه با پاکستان نیز است. ماه گذشته، استانبول میزبان کنفرانس بزرگ تجاری پاکستان و ترکیه بود که در آن مقام های هر دو کشور بر ظرفیت تقویت بیشتر همکاریهای اقتصادی در زمینههای مختلف از جمله، لجستیک، انرژی، فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی تأکید کردند.
ترکیه با عربستان سعودی توافقنامه بین دولتی برای سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر به ارزش تقریبا ۲ میلیارد دلاری را اوایل سال جاری امضا کردند
روابط دیپلماتیک و تجاری قوی ترکیه با کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس (GCC) تأثیر مثبتی بر آمار تجاری اخیر داشته است، زیرا صادرات به این منطقه در ماه ژوئن با افزایش ۳۵.۷ درصدی نسبت به سال گذشته، از ۸۲۶ میلیون دلار فراتر رفت.
براساس دادههای مجمع صادرکنندگان ترکیه (TIM)، عربستان سعودی ماه ژوئن در مقایسه با ماه مشابه سال ۲۰۲۵، بیشترین افزایش ارزش صادرات را با افزایش تقریباً ۲۲۹.۸ میلیون دلاری ثبت کرد.
بنابراین، عربستان به بزرگترین بازار صادراتی ترکیه در خلیج فارس با بیشترین رشد صادرات در منطقه تبدیل شده است. عملکردی که نه تنها به روابط دوجانبه، بلکه به برنامه چشمانداز ۲۰۳۰ ریاض نیز مرتبط است.
در این راستا، نقش پیمانکاران سطح بالای ترکیه بسیار مهم است، زیرا ظرفیت قابل توجهی دارند. این پیمان دفاعی، همراه با پروژه پیشنهادی «جاده توسعه» که ترکیه را به حلقه کلیدی در تجارت بین قارهای تبدیل میکند، مزایای اقتصادی برای بازیگران منطقه دارد.
در راستای تقویت روابط اقتصادی، ترکیه با عربستان سعودی توافقنامه بین دولتی برای سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر به ارزش تقریبا ۲ میلیارد دلاری را اوایل سال جاری امضا کردند.
جمعیت نسبتاً جوان و پویای ترکیه، پاکستان و عربستان سعودی با حدود ۳۸۰ میلیون نفر، ظرفیت بالایی برای روابط و همکاریهای نزدیکتر دارند.